Các trường hợp thu hồi đất mới nhất theo Luật Đất đai 2024

Việc hiểu rõ các trường hợp thu hồi đất là điều vô cùng quan trọng đối với mọi người sử dụng đất, bởi đây là vấn đề tác động trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản và ổn định đời sống. Với tư cách là một luật sư, tôi nhận thấy nhiều người dân vẫn còn lúng túng khi nhận được thông báo từ cơ quan nhà nước.

Theo quy định mới nhất, Luật Đất đai 2024 (số 31/2024/QH15) chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2025 (một số điều khoản áp dụng sớm từ 01/4/2024) đã có những thay đổi mang tính bước ngoặt. Nhà nước thu hồi đất được hiểu là việc cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đang được giao quản lý. Dưới đây là 4 nhóm trường hợp cụ thể mà bạn cần nắm vững.

Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh (Điều 78)

Đây là trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phục vụ trực tiếp cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Các hoạt động cụ thể bao gồm:

• Làm nơi đóng quân, trụ sở làm việc hoặc căn cứ quân sự.
• Xây dựng công trình phòng thủ quốc gia, trận địa và các công trình đặc biệt về quốc phòng, an ninh.
• Xây dựng ga, cảng, công trình thông tin quân sự, an ninh.
• Xây dựng kho tàng của lực lượng vũ trang nhân dân.
• Làm trường bắn, thao trường, bãi thử vũ khí hoặc bãi hủy vũ khí.
• Xây dựng cơ sở đào tạo, trung tâm huấn luyện, cơ sở khám chữa bệnh, điều dưỡng của lực lượng vũ trang.
• Xây dựng nhà ở công vụ, cơ sở giam giữ, trường giáo dưỡng hoặc khu lao động, hướng nghiệp dành cho phạm nhân do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý.

Bạn có thể xem chi tiết: Thông tin về thu hồi đất quốc phòng và an ninh

Thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng (Điều 79)

Các trường hợp nhà nước thu hồi đất trong nhóm này phải đáp ứng tiêu chí “thật cần thiết” nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Tôi xin tóm tắt các dự án điển hình như sau:

Ngoài ra, các dự án quan trọng được Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư cũng thuộc phạm vi này.

Tư vấn của Luật sư Đinh Hương: Việc xác định dự án có thuộc diện thu hồi đất vì lợi ích công cộng hay không thường rất phức tạp. Nếu bạn đang nằm trong diện này và lo lắng về phương án bồi thường, tôi sẵn sàng hỗ trợ bạn rà soát tính pháp lý để bảo vệ quyền lợi tối ưu. Liên hệ ngay để được tư vấn.

0984 95 88 33

Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai (Điều 81)

Bạn cần đặc biệt lưu ý 08 trường hợp vi phạm sau đây để tránh rơi vào tình trạng các trường hợp bị thu hồi đất mà không được bồi thường về đất:

1. Sử dụng sai mục đích: Đã bị xử phạt hành chính mà vẫn tiếp tục tái phạm.
2. Hủy hoại đất: Làm biến dạng địa hình hoặc ô nhiễm đất và đã bị xử phạt nhưng không khắc phục.
3. Sai đối tượng: Đất được giao, cho thuê không đúng thẩm quyền hoặc không đúng đối tượng.
4. Chuyển nhượng trái phép: Nhận chuyển quyền sử dụng đất từ đối tượng không được phép chuyển nhượng.
5. Buông lỏng quản lý: Đất được giao quản lý nhưng để xảy ra tình trạng lấn, chiếm.
6. Vi phạm nghĩa vụ tài chính: Không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, phí với Nhà nước.
7. Không sử dụng đất nông nghiệp liên tục: Quá 12 tháng (cây hằng năm), 18 tháng (cây lâu năm), 24 tháng (đất rừng) sau khi đã bị xử phạt.
8. Chậm tiến độ dự án: Không sử dụng đất 12 tháng liên tục hoặc chậm 24 tháng so với tiến độ. Bạn được gia hạn tối đa 24 tháng (có nộp tiền bổ sung), sau thời gian này vẫn không triển khai sẽ bị thu hồi.

Thu hồi do chấm dứt việc sử dụng, tự nguyện hoặc đe dọa tính mạng (Điều 82)

Nhóm này áp dụng khi việc sử dụng đất không còn khả thi hoặc không còn an toàn:

• Chấm dứt sử dụng: Tổ chức bị giải thể, phá sản; cá nhân chết mà không có người thừa kế; đất hết hạn sử dụng nhưng không được gia hạn.
• Tự nguyện: Người sử dụng đất chủ động nộp đơn trả lại đất cho Nhà nước.
• Đe dọa tính mạng: Đất nằm trong khu vực ô nhiễm môi trường nghiêm trọng hoặc có nguy cơ sạt lở, sụt lún, thiên tai đe dọa tính mạng con người.

Có thể bạn quan tâm: Đất bị sạt lở có được bồi thường không?

Thẩm quyền và trình tự thu hồi đất bạn cần biết

Hiểu rõ nhà nước thu hồi đất trong trường hợp nào là chưa đủ, bạn cần biết ai có quyền quyết định:

• UBND cấp tỉnh: Thu hồi đất của tổ chức, cơ sở tôn giáo, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài.
• UBND cấp huyện (cấp xã sau tinh gọn): Thu hồi đất của hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư.

Trình tự thu hồi đất khi có vi phạm pháp luật thường diễn ra qua 4 bước:

1. Thu thập hồ sơ, kết luận thanh tra/xử phạt.
2. Lập hồ sơ thu hồi đất trình UBND (trong vòng 30 ngày).
3. Thông báo thu hồi (người dân có tối đa 45 ngày để di dời tài sản).
4. Ban hành và cưỡng chế thực hiện quyết định (nếu cần thiết).

Xem chi tiết: Quy định và trình tự thu hồi đất

Nghĩa vụ của người có đất bị thu hồi

Để đảm bảo quyền lợi hợp pháp và tránh các rắc rối pháp lý phát sinh, tôi khuyên bạn nên:

• Chấp hành nghiêm túc quyết định thu hồi của cơ quan có thẩm quyền.
• Bàn giao đất và các giấy tờ liên quan đúng thời hạn ghi trong thông báo.
• Chủ động tự tháo dỡ tài sản (nếu vi phạm) để trả lại mặt bằng, tránh việc bị cưỡng chế gây thiệt hại thêm về tài sản.

Câu hỏi nhiều người quan tâm: Người bị thu hồi đất không nhận tiền bồi thường có sao không?

Đồng hành pháp lý cùng Luật sư Đinh Hương

Việc bị thu hồi đất luôn là một hành trình pháp lý đầy cam go, ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản lớn nhất của gia đình bạn. Với kiến thức chuyên sâu về Luật Đất đai 2024, tôi sẽ giúp bạn kiểm chứng tính pháp lý của quyết định thu hồi và đại diện bạn thực hiện các thủ tục khiếu nại nếu có sai phạm.

Nếu bạn đang gặp vướng mắc về bồi thường, tái định cư hoặc muốn hiểu rõ hơn về tình trạng pháp lý mảnh đất của mình, hãy liên hệ ngay với Luật sư Đinh Hương để được tư vấn và bảo vệ quyền lợi công bằng nhất.